Gözyaşı İzleri

14 Ağustos 2012

HİKAYELER

Büyük Baba’nın daha göçe zorlanmayacakları sözünü verişinden sonra topraklarından tam beş kez sürüldüklerini anımsatan bir reis şunları söyler: “Bana kalırsa Kızılderililere tekerlek takın. Böylece istediğiniz zaman sürüp götürebilirsiniz onları.”

Kızılderililer tekerleği beyaz adamdan öğrenirler. Ama işin garip yanı, danslarında çember kullanıyorlardı. Meksika vadisi’nde yerleşen kabilelerde ise çocukların tekerlek oyuncakları vardı. At gibi güçlü bir hayvanın olmayışından olsa gerek , Kızılderililer ulaşımda tekerleği önemsememişlerdir.

Altına pick-up çekmiş bir Kızılderili
aşık dağlara ve bufalolara

Özkan Mert’in dizelerinde olduğu gibi İstanbul’da otomobil süren bir Kızılderili görülmese de, sayıları giderek artan bir jeep markasında Amerika yerlilerinden olan bir kabilenin adını okuruz: “Cherokee”

Kızılderilerin İroquois boyundan olan bu kabile, adını daha güneyde yaşayan Moskogee’lerin dilinden alır. Cherokee “mağara insanı” demektir. Cherokeelerin karşılaştığı ilk beyaz adam İspanyol seyyah Hernando de Soto’dur. 1540 yılındaki karşılaşmanın ardından iç kesimlerde yaşadıkları için Cherokeeler’in uzun bir süre beyaz adam ile fazla bir teması yoktur. fransızlara karşı İngilizler’in yanında yer alan bu kabile, kolonilerin bağımsızlık savaşında bile kraldan yana olmuşlardır. Bundan yararlanmak isteyen kraliyet, Cherokeeler’i kolonilerin üstüne saldırtır. Melezlerin önceden yapmış oldukları uyarılar doğabilecek olan büyük bir savaşı önler

1820 yılına gelindiğinde Cherokeeler, ABD modeline uygun olarak bir hükümet kurarlar. Ancak Georgia Eyaleti Kızılderililer’in toprakları üstüne hak iddia ederek mahkemeye başvurur. Karar verecek olanlarda elbette ki beyaz yargıçlardır?… Ve sonunda Cherokeeler’in toprakları ellerinden alınır. Ordu, katliamlar yaparak yerli halkı göçe zorlar. Clark Wissler “Kızılderililer’in Tarihi” adlı kitabında konuyla ilgili şu açıklamayı yapar: “olayların insanlık dışı ve vahşi yanlarını buraya almıyor ve okurların duygularına dokunmuyoruz; ancak her sadık Amerikalı, yüksek bir ulusal değerler seviyesini koruma azmini güçlendirmek için bu kayıtları okumalı.”

Katliamın boyutları sayfalara sığmayacak kadar korkunçtur. Cumhurbaşkanı Andrew Jackson’un zulmünden kurtulmayı başaran Cherokeeler’in büyük bir kısmı daha batıda bulunan “Kızılderililer Ülkesi” ne yerleşirler.

Beyaz adamın açlığa mahkum ettiği birçok kabile gibi Cherokeeler de topraklarının bir bölümünü para karşılığında satmak zorunluluğunda bırakılırlar. Chiokasaw, Choctaw, Creek ve Seminol kabileleriyle birlikte oluşturdukları özgür toprakların son karışı da 1907 yılında Oklahoma Eyaleti’ne tapu edilir!..

İngilizler tarafından George Guess diye bilinen, annesi Cherokee babası ise beyaz olan ve Hristiyanlığı kabul etmeyen “Sequoya” adlı bir melez, 1821′de Latin harflerinden yararlanarak 86 işaretli bir hece yazısı oluşturur.

okur yazar bir ulusun haklarını daha iyi savunabileceğine inanan Sequaya, beyaz adam ile kavgalarına silahların en güçlüsünü de katar böylelikle:Yazı!..

1760 yılında doğan Sequoya, bir Kızılderili olarak büyür ve bir kaza yüzünden topal kalır. Adına, kağıt üstünde ilk kez 1816 yılında yapılan antlaşmalar ve belgelerde rastlarız. 1827′de harfleri Boston’da kalıba döken Sequaya “Cherokee Phenix”adında ilk Kızılderili gazetesini yayınlar.

Gazetede iki dil, Cherekeece ve İngilizce kullanılır. Batı Cherokeeler’ine yazıyı tanıtmak amacıyla yola koyulan SequoyaMissisipi’yi geçer. Bu toprakları çok sever ve yerleşmeye karar verir. Tüm Kızılderililer tarafından kullanılan bir alfebinin özlemini kuran Sequoya’nın düşünceleri gerçekleşmez ve 83 yaşında olmasına rağmen Meksika’ya yaptığı bir yolculuk sırasında ölür. Kendisi gibi Cherokee melezi olan Willam Eubanks ve misyoner Moror’ın geliştirmeye çalıştıkları alfabe sistemleri de zaman içinde tutunamazlar.

Cherokeeler 1838-39 yılları arsındaki göçlerine “gözyaşı izleri” adını verirler. Batı’ya gitmeye zorlandıklarında küçük bir grup bunu kabul etmeyip Carolina’da bulunan Dumanlı Dğlar’a saklanır. Bir dağ aracı olan Jeep’e “Cherokee” adını veriliş nedeni işte budur.

Kaynak:  Kız Kulesi’ndeki Kızılderili – Sunay Akın

Subscribe

Subscribe to our e-mail newsletter to receive updates.

No comments yet.

Leave a Reply